Νηστεία


Αν η νηστεία δεν είναι τίποτα, όπως υποστηρίζουν αρκετοί, τότε γιατί να νηστέψει ο Χριστός 40 μέρες και 40 νύχτες στην έρημο; Ο Χριστός δεν είχε ανάγκη να νηστέψει, αλλά έδωσε παράδειγμα σε εμάς, ότι και εμείς πρέπει να νηστεύουμε και ότι ο δρόμος για τον Παράδεισο περνάει από την νηστεία, κάτι που δεν εφάρμοσαν οι Πρωτόπλαστοι. Η εντολή που έδωσε ο Θεός στους Πρωτόπλαστους, να μη φάνε από τον απαγορευμένο καρπό, είναι εντολή νηστείας. Γι' αυτό, άνθρωπε, δεν μπορείς να σωθείς, εάν δεν νηστεύεις.

Δημήτριος Παναγόπουλος
, Ιεροκήρυκας (1916 - 1982)


Η νηστεία είναι, εντολή του Θεού. Η πρώτη. Η πιο παλαιά από όλες. Την έδωκε στον Αδάμ μέσα στον Παράδεισο.

Το νόημά της είναι: Με όπλο την νηστεία να συνηθίσωμε στην υπακοή στον Θεό και στην πάλη κατά του διαβόλου.

Ο Χριστός, ετόνισε ακόμη περισσότερο την αξία της νηστείας. Είπε: «Το γένος τούτο ουκ εκπορεύεται, ει μη εν προσευχή και νηστεία». Δηλ. με την νηστεία πολεμάμε τον διάβολο και τον νικάμε. Όταν δεν νηστεύωμε, μας νικάει.


Πως νηστεύουμε;


Νηστεία, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, δεν είναι η πλήρης αποχή από κάθε τροφή, αλλά η αποφυγή ορισμένων τροφών με βάση ειδικές διατάξεις, που καθορίζουν, πότε τρώμε και πότε νηστεύομε· πότε τρώμε εις δόξαν Θεού· και πότε νηστεύομε εις δόξαν Θεού.


Στα βιβλία της Εκκλησίας μας γίνεται λόγος για:

* ξηροφαγία (τρώμε φυτικές ουσίες ωμές, χωρίς λάδι)·

* νηστεία (τρώμε φαγητό νερόβραστο από φυτικές ουσίες· χωρίς λάδι)·

* κατάλυση ιχθύος (τρώμε φυτικές ουσίες και ψάρια- φαγητό παρασκευασμένο με φυτικά έλαια)

* κατάλυση σε αυγά και γάλα και όλα τα προιόντα τους·

* κατάλυση «εις πάντα» (τρώμε κάθε είδους φυτική και ζωική τροφή· ακόμη και κρέας).

Η διάκριση των φαγητών στις πέντε αυτές κατηγορίες έγινε, προφανώς, με βάση την ηδύτητα (νοστιμάδα) των φαγητών. Δηλαδή: κριτήριο, με το οποίο κατενεμήθησαν τα φαγητά στις πέντε αυτές κατηγορίες, είναι η νοστιμάδα τους.


Είναι φανερό ότι:

* τα πιο νόστιμα φαγητά γίνονται με κρέας·

* ακολουθούν τα φαγητά που γίνονται με αυγά, τυρί, βούτυρο, γάλα και τα προιόντα τους·

* ακολουθούν τα φαγητά με ψάρια·

* λιγότερο νόστιμα είναι τα λαχανικά και τα όσπρια με λάδι·

* ακόμη λιγώτερο νόστιμα είναι τα φαγητά τα αλάδωτα·

* και ακόμη πιο λίγο νόστιμα τα ωμά φυτικά φαγητά. Με την νηστεία ο άνθρωπος παραιτείται κάθε φορά από ωρισμένα φαγητά. Τηρώντας τις νηστείες, μαθαίνει: να μην είναι «κοιλιόδουλος», να μην ασχολείται με το τι κάθε φορά θα φάει· αλλά «Θεόδουλος», να ποθεί να πλουτίζει σε χαρίσματα και αρετές.

Η χρήση ελαίου στο φαγητό δεν αποτελεί νηστεία. Γι' αυτό, τις ημέρες που τρώμε λάδι, η Εκκλησία μιλάει για κατάλυση. Αντίθετα, όταν το τυπικό προβλέπει φαγητό αλάδωτο και ξηροφαγία, ποτέ δεν γίνεται λόγος για κατάλυση.

Η Εκκλησία, για να ρυθμισθή καλά η ζωή των Χριστιανών και να μη γίνωνται υπερβολές, καθώρισε, τι πρέπει να τρώμε την κάθε ημέρα και εποχή. Έτσι έχομε:


Ημέρες αυστηρής νηστείας:


Είναι η Τετάρτη και η Παρασκευή όλου του χρόνου και ιδιαίτερα των περιόδων νηστείας (σαρακοστών). Νηστεία σημαίνει φαγητό χωρίς λάδι.

Την Παρασκευή νηστεύομε, επειδή Παρασκευή εσταυρώθη ο Κύριος· σταυρώνομε με την νηστεία μας τον κακό εαυτό μας, για να μας ελεήσει τους αναξίους, όπως ελέησε τον εσταυρωμένο ευγνώμονα ληστή.

Την Τετάρτη, για να ενθυμούμεθα, ότι ένας φίλος του Τον πρόδωσε ημέρα Τετάρτη, και να το συνειδητοποιούμε ότι και εμείς, παρ' ότι είμαστε φίλοι του, είναι φυσικό, αν δεν προσέχωμε και δεν αγωνιζώμεθα, να Τον προδώσωμε.

Όταν τις ημέρες, που έχομε χρέος να κάνωμε αυστηρή νηστεία, συμπέσει κάποια εορτή, γίνεται «κατάλυση», δηλ. χαλάρωση της νηστείας: αν είναι εορτή αγίου τρώμε λάδι· αν είναι εορτή της Παναγίας, η του Προδρόμου, τρώμε ψάρι.

Οι ημέρες Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή είναι ημέρες καταλύσιμες, δηλ. τρώμε απ' όλα ότι θέλομε, εκτός από τις περιόδους νηστειών.

Το Σάββατο και την Κυριακή δεν επιτρέπεται ποτέ να γίνει αυστηρή νηστεία, δηλ. χωρίς λάδι. Όλο τον χρόνο ένα μόνο Σάββατο νηστεύομε το λάδι, δηλ. το Μεγάλο Σάββατο, επειδή την ημέρα αυτή ο Χριστός είναι σωματικά στον τάφο και η ψυχή Του έχει κατεβή στον άδη να αναστήσει τον προπάτορα Αδάμ.


Σαρακοστές είναι οι εξής:


1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή:

Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου. Γίνεται προς τιμήν του Χριστού και ιδίως του Πάθους Του για μας. Κατά την Μεγάλη Τεσσαρακοστή γίνονται οι εξής καταλύσεις:

Όποια μέρα και αν πέσει του Ευαγγελισμού τρώμε ψάρι· και των αγίων 40 Μαρτύρων τρώμε λάδι. Το ίδιο και στις 26 Μαρτίου εορτή της Συνάξεως του αρχαγγέλου Γαβριήλ.

2. Η νηστεία των Χριστουγέννων:

Από 15 Νοεμβρίου μέχρι και 24 Δεκεμβρίου. Κατά την νηστεία αυτή τρώμε ψάρι (όλες τις ημέρες πλην Τετάρτης και Παρασκευής) από την αρχή μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου (του Αγίου Σπυρίδωνος). Συνηθίζουν οι Χριστιανοί πολύ αξιέπαινα και δεν τρώνε ψάρι την πρώτη εβδομάδα, για να κοινωνήσουν την μεγάλη εορτή των Εισοδίων της Παναγίας μας.

3. Η νηστεία της Παναγίας:

Από 1 Αυγούστου μέχρι και 14 Αυγούστου. Νηστεύομε προς τιμήν της Παναγίας και για την ψυχή μας. Επειδή και η Παναγία ενήστεψε 15 ημέρες, πριν από την Κοίμησή της για την ψυχή της. Αν εκείνη ενήστεψε για την ψυχή της, τι πρέπει να κάνωμε εμείς; Η νηστεία είναι αυστηρή. Ψάρι τρώμε μόνο την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρός μας (6 Αυγούστου).

4. Η νηστεία των Αγίων Αποστόλων:

Από την Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων μέχρι τις 28 Ιουνίου. Συνήθως η νηστεία αυτή είναι πολύ μικρή. Νηστεύομε Τετάρτη και Παρασκευή. Όλες τις άλλες ημέρες τρώμε, αν θέλωμε, ψάρι μέχρι τις 24 Ιουνίου (Γενέθλιον του Προδρόμου). Από 25 μέχρι 28 Ιουνίου νηστεύομε αυστηρότερα προς τιμήν των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Αν η εορτή της Παναγίας (15 Αυγούστου) και των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου) πέσουν ημέρα Τετάρτη και Παρασκευή, τρώμε μόνο ψάρι. Αν πέσουν οποιαδήποτε άλλη ημέρα τρώμε από όλα.


Αυστηρή νηστεία κάνομε και στις εξής ημέρες:


* 5 Ιανουαρίου (παραμονή Θεοφανείων). Νηστεύομε για να πιούμε την επομένη τον Μεγάλο Αγιασμό, που είναι πολύ σημαντικό, όχι βέβαια όπως η Θεία Κοινωνία.

* 14 Σεπτεμβρίου (Ύψωση του τιμίου Σταυρού), γιατί είναι κάτι το ανάλογο με την Μεγάλη Παρασκευή.

* 29 Αυγούστου (αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου) σε ένδειξη πένθους για την άδικη θανάτωση του αγιωτέρου ανθρώπου της παγκόσμιας ιστορίας· (ανώτερη από τον Πρόδρομο είναι μόνο η Παναγία).

Αν οι τρεις αυτές ημέρες τύχουν Σάββατο η Κυριακή, τρώμε λάδι. Είπαμε: ένα Σάββατο νηστεύομε το λάδι, το Μ. Σάββατο. Και καμμιά Κυριακή. Γιατί η Κυριακή είναι εορτή χαρμόσυνη: εορτή της Αναστάσεως του Χριστού.


Περίοδοι Απολυτές


Η Εκκλησία δεν καθώρισε μόνο περιόδους νηστείας. Καθώρισε και περιόδους «απολυτές», που τρώμε από όλα όλες τις ημέρες, και την Τετάρτη, και την Παρασκευή. Τέτοιες περίοδοι είναι οι εξής:

1 . Το Δωδεκαήμερο, δηλ. από 25 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου με εξαίρεση την παραμονή των Θεοφανείων, που νηστεύομε, για να πιούμε τον Μεγάλο Αγιασμό.

2. Η Διακαινήσιμος, δηλ. η εβδομάδα του Πάσχα.

3. Η εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή (μέχρι των αγίων Πάντων).

4. Οι τρεις εβδομάδες που προηγούνται της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Απόκριες). Κατά τις τρεις αυτές εβδομάδες έχομε μια ποικιλία διατάξεων, που είναι οι εξής:

* Την πρώτη εβδομάδα (του Τελώνου και του Φαρισαίου) τρώμε όλες τις ημέρες από όλα.

* Την δεύτερη εβδομάδα (από του Ασώτου μέχρι των Απόκρεω) τρώμε από όλα, αλλά νηστεύομε την Τετάρτη και την Παρασκευή χωρίς λάδι.

* Την τρίτη εβδομάδα, της Τυρινής, τρώμε από όλα τα άλλα εκτός από κρέας, όλες τις ημέρες, τρώμε και την Τετάρτη και την Παρασκευή.



(Από το βιβλίο του Μητροπολίτου Νικοπόλεως ΜΕΛΕΤΙΟΥ: «η νηστεία και τα κόλλυβα των Αγίων».)



Οι νηστείες και καταλύσεις του έτους χρονολογικά

(ξεκινώντας από 1 Σεπτεμβρίου, που είναι η αρχή του εκκλησιαστικού έτους)


  • Η νηστεία της 14ης Σεπτεμβρίου. 

Τότε εορτάζεται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Είναι αυστηρή. Ούτε λάδι δεν επιτρέπεται, εκτός αν τύχει ημέρα Σαββάτου ή Κυριακής, οπότε καταλύεται το λάδι, για τη χαρά της Ανάστασης.

 

  • Η μικρή Σαρακοστή των Χριστουγέννων.

Είναι διάρκειας 41 ημερών. Αποκρέουμε (σταματάμε να τρώμε κρέας) στις 14 Νοεμβρίου το βράδυ, εορτή του Αγ. Φιλίππου, και η νηστεία τελειώνει την 25η Δεκεμβρίου μετά τη Θεία Λειτουργία των Χριστουγέννων. Το ψάρι καταλύεται από 21 Νοεμβρίου, ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου, μέχρι και του Αγίου Διονυσίου, στις 17 Δεκεμβρίου.

(Ενδιάμεσα) Κατά την εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου) καταλύουμε ψάρι, οποιαδήποτε ημέρα κι αν πέσει, ακόμα κι αν πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή. Επίσης, με ξηροφαγία θα πρέπει να νηστεύουμε την πρώτη ημέρα της νηστείας, 15η Νοεμβρίου, καθώς και την παραμονή των Χριστουγέννων, εκτός κι αν πέσουν Σάββατο ή Κυριακή, οπότε έχουμε κατάλυση οίνου και ελαίου. 


  • Το Άγιο Δωδεκαήμερο. 

Κατάλυση «εις πάντα» από 25 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου με εξαίρεση την παραμονή των Θεοφανίων 

(Ενδιάμεσα) Την παραμονή της εορτής των Θεοφανίων (5 Ιανουαρίου) είναι αυστηρή νηστεία. Δεν τρώμε ούτε λάδι, εκτός αν πέσει σε Σαββατοκύριακο. 


  • Εορτή της Υπαπαντής.

(?) 2 Φεβρουαρίου. Εάν πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή τότε έχουμε κατάλυση ιχθύος .


  • Οι τρεις εβδομάδες που προηγούνται της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Απόκριες). 

Κατά τις 3 αυτές εβδομάδες έχουμε μια ποικιλία διατάξεων, που είναι οι εξής:

- Την πρώτη εβδομάδα (του Τελώνου και Φαρισαίου) έχουμε κατάλυση εις πάντα.
- Την δεύτερη εβδομάδα (από του Ασώτου μέχρι των Απόκρεω) τρώμε απ' όλα, αλλά νηστεύουμε από την Τετάρτη και την Παρασκευή χωρίς λάδι.
- Την τρίτη εβδομάδα, της Τυρινής, τρώμε από όλα τα άλλα εκτός από κρέας, όλες τις ημέρες, τρώμε και Τετάρτη και την Παρασκευή.


  • Καθαρά Δευτέρα.  

Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Σαρακοστή, ενώ ταυτόχρονα σημαίνει το τέλος των Απόκρεω. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάζεται έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονται» πνευματικά και σωματικά. Είναι πένθιμη ημέρα και συνδέεται με την έξοδο των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο. ? Είναι μέρα αυστηρής νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Οι μοναχοί μάλιστα είθισται να τηρούν τριήμερη αποχή από κάθε τροφή και νερό.? 


  • Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Αρχίζει από την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Ανάστασης, μετά την Θεία Λειτουργία. Την νηστεία αυτή την όρισε ο Ίδιος ο Κύριος, όταν είπε: «Ελεύσονται ημέραι όταν απαρθή απ' αυτών ο Κύριος και τότε νηστεύουσιν». Είναι η αυστηρότερη νηστεία. Εκτός από νηστεία μετάνοιας για τις αμαρτίες μας είναι και πένθος για τον σταυρικό θάνατο του Θεανθρώπου, Τον οποίο υπέμεινε θεληματικά για τη σωτηρία μας. 

(Ενδιάμεσα) Των Αγίων 40 Μαρτύρων (9 Μαρτίου) τρώμε λάδι.

(Ενδιάμεσα) Την ημέρα του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου) καταλύεται το ψάρι

(Ενδιάμεσα) Την ημέρα της Κυριακής των Βαΐων (η προηγούμενη Κυριακή απο την Κυριακή της Ανάστασης) καταλύεται το ψάρι.


  • Η Μεγάλη Εβδομάδα.


  • Η Διακαινήσιμος. 

Είναι η εβδομάδα του Πάσχα και έχουμε κατάλυση «εις πάντα».


  • Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής. 

Κατάλυση ιχθύος. ? αν πεσει Τεταρτη?


  • Τετάρτη της Αποδόσεως του Πάσχα. 

Κατάλυση ιχθύος. ? αν πεσει Τεταρτη?


  • Η εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή (μέχρι των αγίων Πάντων). 

Καταλυση εις παντα


  • Η νηστεία των Αγίων Αποστόλων. 

Αρχίζει τη Δευτέρα, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων και ολοκληρώνεται με τη Θεία Λειτουργία της 29ης Ιουνίου. Το ψάρι καταλύεται. Την ημέρα των Αγίων Αποστόλων, εάν πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή καταλύεται ψάρι και όχι κρέας.

(Ενδιάμεσα) Επίσης καταλύεται ψάρι και στην εορτή του Γενεσίου του Τιμίου Προδρόμου (24 Ιουνίου), οποιαδήποτε μέρα και αν πέσει. 


  • Η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου. 

Αρχίζει από την 1η και τελειώνει την 15η Αυγούστου. Η νηστεία αυτή είναι αυστηρή και νηστεύουμε από λάδι όλες τις ημέρες. Κατάλυση οίνου και ελαίου έχουμε μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές που παρεμβάλλονται.

(Ενδιάμεσα) Την ημέρα της Μεταμόρφωσης (6 Αυγούστου) καταλύεται το ψάρι.

Την 15η Αυγούστου, εάν πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή, καταλύουμε ψάρι και όχι κρέας.

 

  • Αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου (?)

29 Αυγούστου Αυστηρή νηστεία



«Ας μην νηστεύει λοιπόν μόνο το στόμα, αλλά και το μάτι και η ακοή και τα πόδια και τα χέρια και όλα τα μέλη του σώματος. Να νηστεύουν τα χέρια, μένοντας καθαρά από την αρπαγή και την πλεονεξία. Να νηστεύουν τα πόδια, ξεκόβοντας από τους δρόμους που οδηγούν σε αμαρτωλά θεάματα. Να νηστεύουν τα μάτια, εξασκούμενα να μην πέφτουν ποτέ λάγνα, σε όμορφα πρόσωπα, ούτε να περιεργάζονται τα κάλλη των άλλων. Ας νηστεύει και η ακοή. Να μην δέχεται τις κακολογίες και τις διαβολιές. Ας νηστεύει και το στόμα από τα αισχρά λόγια και τις λοιδορίες. Διότι τι όφελος έχουμε όταν απέχουμε από τα πουλερικά και τα ψάρια, δαγκώνουμε όμως και κατατρώμε τους αδελφούς μας.»

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος 


«MΗΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙΣ όμως το καλό της νηστείας μόνο στην αποχή από το φαγητό. Γιατί πραγματική νηστεία είναι μόνο να μην κάνεις τίποτε άδικο. "Να Λύνεις κάθε δεσμό αδικίας". Συγχώρησε τον πλησίον σου για το κακό που σού έκανε και ξέχασε αυτά πού σού χρωστάει».

«Η νηστεία σας να είναι καθαρή από δικαστικές πράξεις και προστριβές." Κρέας δεν τρως, αλλά κατασπαράζεις τον αδελφό σου. Νηστεύεις το κρασί, αλλά είσαι σπάταλος στις αδικίες. Περιμένεις να έρθει το βράδυ για να φάς αλλά ξοδεύεις ολη την ημέρα σου στα δικαστήρια. " Αλοίμονο σε κείνους που δεν μεθάνε απο κρασί, αλλά απο τις αδικίες.»

Μέγας Βασίλειος


«Πρέπει και ημείς, αδελφοί μου, οι ευσεβείς χριστιανοί, να νηστεύωμεν πάντοτε, μα περισσότερον την Τετράδη, διατί επουλήθηκε ο Κύριος και την Παρασκευή διατί εσταυρώθη. Ομοίως έχομε χρέος να νηστεύωμεν και τες άλλες Τεσσαρακοστές, καθώς εφώτισε το Άγιον Πνεύμα τους αγίους Πατέρας της Εκκλησίας μας και μας έγραψαν διά να νηστεύωμεν, να νεκρώνωμεν τα πάθη, να ταπεινώνωμεν τη σάρκα, το σώμα.»

Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός


«Η νηστεία είναι εντολή του Θεού. Γι' αυτό και μεις να νηστεύουμε, παιδιά μου. Δε μ' έβλαψε η νηστεία μέχρι σήμερα που είμαι 70 χρονών. Η μητέρα μου μ' έμαθε νηστεία παιδιόθεν. Δεν κάνω τον υποκριτή ότι, παιδιά μου, νηστεύω, αλλά αυτά με δίδαξαν οι γονείς μου και μέχρι σήμερα αυτά τηρώ, τέκνα μου. Δεν με έβλαψε ποτέ η νηστεία κι ας έχω ασθένειες πάνω μου. Να νηστεύετε παιδιά μου, μην ακούτε που λένε δεν είναι η νηστεία τίποτε κι ότι τα λένε οι καλόγηροι. Δεν τα λένε οι καλόγηροι παιδιά μου, με συγχωρείτε, τα λέει ο Θεός. Η πρώτη εντολή του Θεού ήταν η νηστεία, καθώς και ο Χριστός μας νήστευσε.»


Όσιος Ιάκωβος Τσαλίκης



Ο Αδάμ και η Εύα έχασαν τον Παράδεισο, γιατί δεν νήστεψαν από τον απαγορευμένο καρπό. Γι' αυτό κι εμείς οφείλουμε να τηρούμε τις νηστείες, όπως τις όρισε η Εκκλησία του Χριστού, αν θέλουμε να μπούμε στη Βασιλεία των Ουρανών. Η νηστεία γίνεται, για να εξασκήσουμε την εγκράτειά μας και να καταπολεμήσουμε, με τη βοήθεια του Θεού, τα πάθη και τις αδυναμίες μας, τα οποία ενισχύονται από την κατανάλωση των βαριών και λιπαρών τροφών. Η πραγματική νηστεία είναι η αποχή από το κακό, από κάθε είδους αμαρτία.

Νηστεία σημαίνει φαγητό χωρίς λάδι, είναι τρόπος ζωής και δεν σταματάει καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους.

Η Τετάρτη και η Παρασκευή κάθε εβδομάδας, για κάθε Χριστιανό μη ασθενή, είναι ημέρες νηστείας. Η Τετάρτη καθορίστηκε γιατί αυτή την ημέρα αποφάσισε το παράνομο συμβούλιο των Εβραίων την Σταύρωση του Κυρίου, η δε Παρασκευή γιατί Παρασκευή σταυρώσανε τον Χριστό μας.

Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή είναι ημέρες καταλύσιμες, δηλαδή καταλύουμε ότι θέλουμε, εκτός από τις περιόδους νηστειών. Το Σάββατο και την Κυριακή δεν επιτρέπεται να γίνει αυστηρή νηστεία, δηλαδή χωρίς λάδι. Όλο τον χρόνο ένα μόνο Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, το Μεγάλο Σάββατο.

Στις νηστείες νηστεύουμε το κρέας, το γάλα και όλα τα παράγωγά τους και τα ψάρια κάθε είδους. Εξαιρούνται : τα οστρακόδερμα, τα χταπόδια, οι σουπιές, τα καλαμάρια, τα σαλιγκάρια και τα αυγά των ψαριών, όπως πχ το αυγοτάραχο, ο ταραμάς κλπ. Όταν νηστεύεται το λάδι, καταλύονται οι ελιές, ο χαλβάς και το κακάο. 

Η Εκκλησία δεν καθόρισε μόνο περιόδους νηστείας. Καθόρισε και περιόδους «απολυτές», που τρώμε από όλες τις τροφές και την Τετάρτη και την Παρασκευή. 


Οι νηστείες, όπως τις έχει ορίσει η Εκκλησία, καθ' όλη τη διάρκεια του έτους είναι οι εξής: 


Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα.

  • Είναι η αυστηρότερη νηστεία. Αρχίζει από την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Ανάστασης, μετά την Θεία Λειτουργία. Την νηστεία αυτή την όρισε ο Ίδιος ο Κύριος, όταν είπε: «Ελεύσονται ημέραι όταν απαρθή απ' αυτών ο Κύριος και τότε νηστεύουσιν».  Εκτός από νηστεία μετάνοιας για τις αμαρτίες μας είναι και πένθος για τον σταυρικό θάνατο του Θεανθρώπου, Τον οποίο υπέμεινε θεληματικά για τη σωτηρία μας. 

Την ημέρα του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου) και την ημέρα της Κυριακής των Βαΐων (η προηγούμενη Κυριακή μια εβδομάδα πριν από την ημέρα του Πάσχακαταλύεται το ψάρι και των Αγίων 40 Μαρτύρων (9 Μαρτίου) έχουμε κατάλυση οίνου και ελαίου. λεπτομέρειες για Καθαρά Δευτέρα κλπ!

Το 40ήμερο των Χριστουγέννων.

  • Είναι διάρκειας 41 ημερών. Αποκρέουμε (σταματάμε να τρώμε κρέας) στις 14 Νοεμβρίου το βράδυ, εορτή του Αγ. Φιλίππου, και η νηστεία τελειώνει την 25η Δεκεμβρίου μετά τη Θεία Λειτουργία των Χριστουγέννων. Το ψάρι καταλύεται από 21 Νοεμβρίου, ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου, μέχρι και του Αγίου Διονυσίου, στις 17 Δεκεμβρίου.